Porady & Profesjonalne strony internetowe / usługi www

Jaki wybrać hosting na 2017 rok?

Pytanie zadawane bardzo często na forach, grupach facebooka i w zasadzie wszędzie, gdzie przewija się tematyka stron internetowych różnego rodzaju. W większości przypadków pada słowo "najlepszy" - niestety przy doborze oferty hostingowej słowo to ma pojęcie względne, wybór może być czasami po prostu słabszy, kiedy to usługodawca nie oferuje pewnych udogodnień lub pojawiają się ograniczenia technologiczne... albo cena po prostu ssie.

Mówisz "chcę tani i dobry serwer" - w dużym uproszczeniu każdy taki chce, jednak niestety to nie takie proste. Z wyborem usługi hostingowej jest trochę jak z wypożyczeniem auta - jednemu wystarczy Fiat Panda, drugi tylko Jelczem z domu wyjedzie.

Pomijając jednak całą tę filozofię i moje marne porównania przechodzę do rzeczy, wpis będzie składał się z wypunktowania na co należy zwracać uwagę przy zakupie, listy właściwej oraz podsumowaniu.

(Chcę pominąć tę całą gadkę o poradach itd. Przenieś mnie do listy!)

Chcę wykupić hosting, na co mam zwracać uwagę ?

  • Transfer - dla małych stron wizytówek zazwyczaj do 50GB miesięcznie w zupełności wystarczy, do małych sklepów z kilkoma produktami i niewielkim ruchem również. Jeśli spodziewamy się większego ruchu(mam tutaj na myśli 1-4k+ UU) i sama strona jest cięższa(np. większy sklep z gwarantowanym ruchem) możemy pomyśleć o przedziale 100-300GB. Zwracajcie uwagę na nielimitowany transfer w ofertach, ponieważ różnie to bywa. Czasami może to być oferta ograniczona różnymi paragrafami, innym razem są to łącza o "wąskim gardle", a czasami faktycznie są to atrakcyjne oferty, jeśli usługodawca ma siedzibę w dużym datacenter(nie tylko ale zazwyczaj).

  • Dostępność wersji PHP - usługodawca musi udostępniać takowe w wersji 5.6, opcjonalnie 7.0(coraz częściej można wszędzie już spotkać). Jeśli otrzymujecie informacje, że dostępne jest jedynie 5.4 lub mniej, to jesteście w złym miejscu i po prostu zapomnijcie o danej ofercie dla własnego dobra. Dlaczego jest to ważne? Ponieważ wersje poniżej 5.6 nie są już aktywnie wspierane, co idzie za tym - nie są bezpieczne.

  • Limit baz MySQL - oczywiście tyczy się to przypadku, w którym używać będziemy witryny, która będzie miała takie zapotrzebowanie. Nie mniej nawet jeśli nie potrzebujemy teraz, to dobrze jest "mieć taką możliwość". Wracając do tematu zwracajmy naprawdę na to uwagę, jeśli płacimy dajmy na to 100zł+ za rok i usługodawca umożliwia stworzenie tylko jednej lub dwóch baz, to jest coś naprawdę nie w porządku - generalnie w profesjonalnych ofertach limitów na bazy nie ma ale jeśli już są, to 10-30 jest liczbą akceptowalną. Osobiście jednak nie spotkałem się z limitem baz w profesjonalnych ofertach, gdzie płacimy minimum 100zł/rok.

  • Subdomeny - tutaj usługodawca nie powinien nas w ogóle ograniczać.

  • Konta e-mail - podobnie jak powyżej.

  • Polityka kopii bezpieczeństwa - bardzo często kwestia bagatelizowana i niesłusznie. Zazwyczaj zakładamy, że nie będziemy potrzebowali backupu, bo nas ktoś zapewnił, że stworzył "bezpieczną" stronę albo sami tworzymy coś nowego i zbytnio nie przejmujemy się. Błąd. Strona nawet jeśli będzie porządnie zabezpieczona, to kiedyś może zdarzyć się "wypadek" - niezależnie od przyczyny w takim przypadku naprawdę jest warto mieć kopię bezpieczeństwa. Tutaj robią się schody - niektórzy trzymają kopie z ostatnich dwóch tygodni(każdego dnia), inni tylko z ostatnich dwóch dni, a jeszcze inni tylko z ostatniego dnia i jeszcze każą sobie płacić za przywrócenie. Bywa naprawdę różnie ale w czym rzecz - do przywrócenia kopii musimy mieć dostęp na zawołanie, czy to przywrócenie z panelu klienta, czy po kontakcie mailowym z usługodawcą. Piszemy, że musimy przywrócić kopię z przed dwóch dni, ENTER - w niedługim czasie dostajemy info, że kopia została przywrócona i taki jest scenariusz idealny.

  • Dostępność supportu - na kwestię wsparcia technicznego musimy spojrzeć pod nieco innym kątem. Wydaje się być normalne, że wsparcie techniczne będzie dostępne dla nas w dni robocze dajmy na to od 9:00 do 17:00. Byłoby to ok w przypadku, kiedy mielibyśmy 100% gwarancję, że nigdy się nic nie stanie i generalnie nasze zapytania były niskiego priorytetu - niestety zazwyczaj jest na odwrót. Dajmy na to piątek godzina 20:00 wyłożyła się całkowicie poczta i co teraz? Przecież o godz. 20:00 w "piąteczek" nikt nie pracuje(tj. z obsługi klienta) i musimy czekać z odpowiedzią lub chociażby wyjaśnieniem sytuacji do poniedziałku... scenariusz raczej mało przyjemny. Dodajmy do tego święta i długie weekendy, problemy mogą się pojawić różnego rodzaju i czasami po prostu wymagana jest interwencja supportu, a my budzimy się z ręką w nocniku. Dlatego ważnym jest, aby znaleźć usługodawcę, przy którym obsługa(przynajmniej poprzez kontakt mailowy) działa do późnego wieczora, również w weekendy i święta. Wielu może się taki wymóg wydać dziwny ale uwierzcie, profesjonalni dostawcy hostingu faktycznie dbający o swoje usługi zapewniają "niestandardowe" godziny kontaktu(oczywiście w granicach rozsądku) i nie jest to nic nadzwyczajnego.

  • Separacja serwisów/domen - chodzi tutaj o odseparowanie konkretnych instalacji/stron/domen gdzie w razie ataku możemy być spokojni, że nie zostanie zarażona sąsiednia strona w katalogu, czy zaparkowanej domenie obok. O to najczęściej będziemy musieli zapytać sami, rzadko kiedy wyszczególnia się tę opcję w ofercie.

  • Zabezpieczenia przed ddos - ddosy zdarzają się i to o wiele częściej, niż może się nam wydawać. Nie musi to być nawet nasza strona ale wystarczy, że pójdzie atak na stronę sąsiada w tym samym bloku na serwerze współdzielonym i nasze usługi też mogą przestać działać. Warto wiedzieć w jaki sposób dostawca radzi sobie w takich sytuacjach i przy okazji warto również spojrzeć na opinie, bo bywa też tak, że u niektórych dostawców ataki są bardziej skupione i częstsze. Nie chcemy usługi, która będzie działać w kratkę.

  • Możliwość połączenia SFTP - początkujący na pewno(a przynajmniej w sporej części przypadków) będą korzystać z połączeń FTP, jednak należy wiedzieć, że nie są one "bezpieczne". Oczywiście nie oznacza to, że od razu musimy używać protokołu SFTP(choć byłoby to zalecane) ale naprawdę dobrze, jeśli dostawca umożliwia połączenie tego typu.

  • Opinie - ostatnia i najważniejsza rzecz. Google będzie tutaj naszym najlepszym przyjacielem ale są również od tego fora, np. webhosttalk, które dotyczy właśnie tematów związanych z ofertami hostingów(wraz z opiniami i rankingami) oraz tematów pochodnych.

Lista hostingów, na które warto zwrócić uwagę

Linuxpl

Na pierwszy rzut idzie dostawca, u którego wykupuje usługi praktycznie od początku swojej przygody z webmasteringiem. Najtańszy pakiet jest już dostępny od 49.20 zł brutto, co jest naprawdę atrakcyjną ceną i to, co dostajemy w zamian bardzo często w zupełności wystarcza do małych stron. Bardzo rozbudowany panel DirectAdmin z dostępem do zaawansowanych opcji php w tym również wersji, którą zmieniamy na zawołanie. Nielimitowana ilość podpiętych domen, subdomen i kont pocztowych i aliasów, autorespondery, nielimitowane konta FTP, statystyki, Cron i darmowy, 14-dniowy okres testowy... czego chcieć więcej? Ciężko znaleźć coś lepszego w podobnej cenie. Dla mnie osobiście o wiele ciekawszy wydaje się pakiet SSD ale jest to większy próg cenowy to raz, a po drugie w tym zakresie cenowym konkurencja już potrafi się wykazać.

Oczywiście jak każdy - i ten usługodawca nie jest bez wad. Po pierwsze na kontach standardowo załączana jest wersja php w wersji 5.3 i niedoświadczony użytkownik może mieć problem z ogarnięciem, jeśli dany moduł po prostu nie może działać na tej wersji. Dalej kwestia kopii zapasowych - na kontach współdzielonych tworzone są pojedyncze raz na dwa tygodnie. W przypadku statycznych stron wizytówek jak najbardziej ok, natomiast problem robi się w aktywniejszych blogach/sklepach itd. Problemem jest również bardzo sztywna oferta, która co prawda jest oparta o cennik usług dodatkowych ale nie ma praktycznie mowy o indywidualnym podejściu do klienta, a przynajmniej nie w przypadku kont współdzielonych.

Oferta bardzo przystępna dla prostych stron wizytówek ale w przypadku większych wymagań można spokojnie poszukać dalej.

Plusy:

  • Bardzo tania i przystępna oferta
  • Rozbudowany panel DirectAdmin
  • Zaawanowane opcje PHP
  • "Aktywny" support
  • Protokół SFTP w standardzie(aktywowany po opłacie faktury za konto)

Minusy:

  • Kopie bezpieczeństwa raz na dwa tygodnie(konta współdzielone)
  • Droższe pakiety są mało atrakcyjne
  • "Sztywna" oferta

Hekko

Oferta bardzo często polecana przez wielu ludzi w sieci. Osobiście nie miałem zbyt wiele styczności z tym hostingiem poza pojedynczymi przypadkami. Oferta w zasadzie bardzo przypomina tą od linuxpl ale pakiet "EasyPack+" jest nieco mocniejszym rozwiązaniem budżetowym, niż np. W2GB od linuxpl. Ponadto właściciele dość często udzielają się na forum webhosttalk i oferują dostosowanie się do klienta, co jest naprawdę miłą odmianą, od kolosów liczących klientów w tysiącach. Z ciekawych rzeczy jest jeszcze wsparcie HTTP/2, Wildcard, Statystyki oraz aktywny Support

Z rzeczy mniej przyjemnych należy na początku wspomnieć o odczuwalnym limicie pamięci dla serwerów współdzielonych, 128MB to naprawdę niewiele wbrew pozorom. MySQL nadal w wersji 5.5*. Ponadto nie ma już np. tak zaawansowanych możliwości zmiany opcji php jak w przypadku linuxpl(co prawda jest kilka opcji ale nie daje to wielkiego pola do popisu). No i wyższe pakiety tracą w oczach konkurencji, która za podobne pieniądze oferuje nieco lepsze warunki.

Plusy:

  • Tania i przystępna oferta
  • Aktywny support
  • Kontaktowi właściciele - istnieje możliwość dostosowania usług

Minusy:

  • Odczuwalne limity pamięci
  • Droższe pakiety wydają się być mało atrakcyjne w porównaniu z konkurencją

Zenbox

Bożyszcze tłumów, ile razy to widziałem w odpowiedziach na zapytanie oferty hostingowej "bierz zenbox i się nie zastanawiaj". Może coś w tym jest, może nie - nie wiem. Kilka razy stawiałem instalacje na zenboxie i pierwsze słowo, które nasuwa się do podkreślenia całości to "fajny" - nie "doskonały", "dobry", "wspaniały", a po prostu fajny. Dlaczego tak - więc zaczynając, najtańszą ofertę mamy dostępną za 15zł/mc lub 150zł/rok - na samym początku mamy grubo zaznaczone, że limit unikalnych użytkowników(UU) to 5000; jest to naprawdę sporo jak na zwykłą stronę-wizytówkę, czy nawet całkiem aktywny blog. Dalej dochodzi tutaj nielimitowany transfer i miejsce na serwerze, co jest naprawdę przydatnym rozwiązaniem choćby np. dla blogów fotografów, którzy na bieżąco dodają sporo zdjęć w wysokiej rozdzielczości. Następnie mamy backup tworzony co 6 godzin(!), limit pamięci na pojedynczy proces 512MB, standardowo dostęp do powłoki Shella(SSH) i pomoc przy migracji ze starego serwera, co może się przydać laikom. Ofercie jako "standardowe" rozwiązanie pod stronę-wizytówkę, czy mały blog można naprawdę niewiele zarzucić.

Najbardziej jednak ze wszystkiego podoba mi się jasne wyznaczenie limitów na podstronie specyfikacji. Jasno wyznaczone są granice i po jej przeczytaniu nie ma raczej żadnych niedomówień - albo jest to oferta, która jest pod nas dostosowana albo nie - nie musimy się specjalnie kontaktować z nikim, aby pytać o ograniczenia.

Większe pakiety to najczęściej po prostu zwiększenie parametrów limitu UU na miesiąc, limitu jednoczesnych procesów php/SSH/cron i obciążenia procesora.

Wyznaczenie jasnych granic jednocześnie daje nam do zrozumienia, czym oferta zenboxa nie jest. Np. ograniczenie na skrzynkę pocztową 5GB - niby jest to dużo ale jeśli ktoś prowadzi aktywną działalność i wymienia dziesiątki wiadomości mailowych dziennie(często z załącznikami) to wie, że jest to raczej niewiele. Usuwanie starych wiadomości nie zawsze wchodzi w grę z różnych powodów. Następnie jeśli będziemy korzystać z jakiegoś modułu, czy plugina formularzy, to będzie prawie pewne, że będziemy musieli dodatkowo skonfigurować przesyłanie wiadomości poprzez SMTP(nawet można znaleźć instrukcję w bazie wiedzy np. dla WordPressa). Słyszałem również plotki o możliwych problemach z pocztą - ale jako iż nie korzystałem w zenboxie w ogóle z poczty, to nie jestem w stanie tego w żaden sposób potwierdzić, ani nawet podkreślić jako fakt.

Plusy:

  • Jasno wyznaczone limity
  • Atrakcyjna oferta w stosunku do ceny
  • Bardzo częste backupy
  • Brak limitów transferu/miejsca www(nie mniej należy sprawdzić w przód specyfikację)

Minusy:

  • Limit skrzynki pocztowej 5GB
  • Wymóg ustawienia wysyłki poprzez SMTP dla modułów formularzy

Futurehost

Ofertą Futurehost zainteresowałem się stosunkowo niedawno, było to przy okazji migracji klienta na nowy serwer i kluczowa była tutaj optymalna oferta w określonym budżecie. Na start oczywiście spojrzałem na ofertę "na start", która oferowała całkiem niezłe rozwiązania za 123zł/rok. 10GB SSD(fajnie jest mieć całość razem z bazami na dyskach SSD, oczywiście nie oznacza to automatycznie, że nasze serwisy przyspieszą o 200% 🙂 ), miesięczny transfer 100GB w zupełności wystarczy na nawet kilka małych stron oraz co może być istotne dla niektórych - darmowa migracja poczty ze starego serwera(w "normalnych" przypadkach taka migracja może kosztować nawet dodatkowo 100-200zł), także darmowa migracja stron(osobiście wolę robić to ręcznie ale co kto lubi). Dla zainteresowanych całkiem tani certyfikat SSL

Żeby zobaczyć specyfikację techniczną musimy rozwinąć pasek "Parametry bezpieczeństwa i cechy wspólne Pakietów". Futurehost ma swój własny panel, więc nie wszystko musi być znowu takie oczywiste ale najważniejsze z informacji są, czyli np. mamy dostęp do logów apache/php(przydatne, w czasie debugowania lub jeśli coś nam się wykasztani). Dalej widzimy od razu, że mamy dostęp do kopii zapasowych z ostatnich 7 dni, jest to jak najbardziej akceptowalna opcja. Ponadto informacja o dostępie do panelu DirectAdmin, co daje nam całkiem duże pole do popisu pod względem konfiguracji.

Support jest całkiem "przyjazny", nie słodzą bez powodu ale sami proponują wykonanie usług dodatkowych już na samym początku oraz informowani jesteśmy o dodatkowych kwestiach konfiguracyjnych, czyli jak najbardziej profesjonalne podejście. BOK telefoniczny dostępny w dni robocze w godzinach 10:00-17:00, natomiast mailowo 365 dni w roku i odpowiedź otrzymujemy w zależności od "zaawansowania pytania" od kilkunastu minut do kilku godzin(3-4 max, z tego co pamiętam).

Kończąc jednak z przyjemnościami jak każda oferta i ta ma swoje ograniczenia. Na początek twarde ograniczenie zużycia pamięci ram do 128MB oraz max. obciążenie procesora 5% na dobę(generalnie przy dobrze zoptymalizowanych stronach nie powinno to być problemem ale w pewien sposób już nas to ogranicza). Można by się jeszcze uczepić Max. czasu wykonywania skryptu PHP, który jest ograniczony do 180s - wydawać się może, że jest to sporo ale np. może mieć już problem z automatyczną aktualizacją prestashop lub np. jakiegoś modułu skanera.

Plusy:

  • Przystępna oferta w stosunku do ceny
  • Aktywny support
  • 7-dniowy backup
  • Całość stoi na dyskach SSD

Minusy:

  • Odczuwalny limit pamięci dla najtańszego konta(128MB)
  • Maks. obciążenie procesora na dobę 5% dla najtańszego konta

Atthost

W przypadku atthosta przyznam szczerze, że zastanawiałem się przez jakiś czas, czy jest wart polecenia - postawiłem na nim kilkanaście stron ale ostatecznie się sam do nich nigdy nie przekonałem. Ostatecznie uznałem, że jest "ok" jako opcja, więc do rzeczy.

Pakietów jest całkiem sporo, są nawet "wyspecjalizowane" pod WordPressa, czy Magento. Jest też mała zagwozdka, bo przy VPSach widoczne jest ograniczenie 100GB, co jest raczej niewielką liczbą, jeśli faktycznie już potrzeba nam VPSa. Pomijając jednak tę kwestię w najtańszym pakiecie za 79zł/rok mamy dostępne 21GB miejsca, nielimitowany transfer(nie mam pojęcia na jakim łączu), nielimitowane subdomeny/konta pocztowe/konta ftp/subdomeny, dostęp do Shella(SSH), bazy danych na SSD, codzienne backupy i dla zainteresowanych NodeJS, Ruby on Rails/Python/Perl. Cena całkiem przystępna oraz to, co oferuje w zamian jest więcej, niż akceptowalne.

Teraz dlaczego się do nich nigdy nie przekonałem - pierwszą rzeczą byłoby "ręczne" transferowanie domeny. Było to jakiś czas temu i nie wiem, czy nadal nie jest to zautomatyzowane ale załatwianie transferu przez support jest naprawdę upierdliwe, nawet, jeśli ogranicza się tylko do wymianu kilku wiadomości email.

Podczas użytkowania usług atthosta zdarzyły się bodajże dwa poważniejsze ataki ddos, poradzili sobie z nimi w ciągu godziny-dwóch ale przez ten czas był praktycznie całkowity pad wszystkich usług.

W sieci jest naprawdę wiele pochlebnych opinii pod adresem atthost - nie trzeba daleko szukać w googlach. Osobiście proponowałbym po prostu skorzystać najpierw z okresu testowego, żeby się przekonać ostatecznie, czy warto.


NetDC

Z NetDC sprawa jest troszeczkę bardziej skomplikowana. Przez prawie 3 lata trzymałem u nich VPSa "DIRECTADMIN I" i była to naprawdę mocna wirtualna maszyna jak na te pieniądze(kiedy kupowałem, to opcja była dostępna za 74.50zł bodajże). Z początku support był naprawdę pomocny - zdarzało mi się dzwonić nawet nie raz o drugiej w nocy z problemem(sytuacja podbramkowa) i odebrał miły, trochę zaspany Pan, który obiecał sprawdzić co się dzieje. W razie problemów technicznych przyznawano darmowe dodatkowe miesiące usługi i był to naprawdę dobry układ bo widać było, że mimo sporadycznych problemów dbano o klienta.

Z czasem jednak jakość supportu spadała, zdarzały się niejasności w rozliczeniach(choć tutaj muszę przyznać, że NetDC mimo wszystko za każdym razem działał na moją korzyść i naprawdę to doceniam) oraz z całego, indywidualnego podejścia do klienta niewiele się ostało.

Nie mniej VPS działał cały czas wzorowo, padów praktycznie wcale i całość działała naprawdę optymalnie aż do ostatniego dnia.

Nie dodawałem wypunktowania za i przeciw, ponieważ nigdy nie miałem w NetDC konto współdzielonego www - najtańszy pakiet 77.40zł/rok to 30GB miejsca, 200GB transferu miesięcznie(dostatecznie wiele na nieco większą stronę), indywidualny php.ini(w dużym skrócie plik konfiguracyjny) dla każdej domeny. Zauważalny jest brak wsparcia coraz to częściej stosowanego php w wersji 7.0(na VPSach z DA są dostępne) oraz limit procesora 6%.


MyDevil.net

Ostatnią z propozycji jest oferta MyDevil. Przeniosłem się do nich całkiem niedawno i póki co jestem naprawdę zadowolony.

Najtańszy pakiet mamy dostępny za 150zł/rok, w którego skład wchodzi 20GB SSD, nielimitowany transfer(datacenter w Atmanie), limit pamięci ram 1GB, nieograniczone bazy/skrzynki/subdomeny, obsługa HTTP/2, MySQL 5.7, dostęp do SSH, obsługa Varnish i innych zaawansowanych systemów optymalizacji/keszowania oraz na koniec bardzo pomocny support, który odpowiada w krótkim czasie.

Z dodatkowych, ciekawych rzeczy widocznych na podstronie technologii widać obsługę NodeJS, Pythona(z frameworkami Django, Pylons i web.py.), Ruby, Java, Perl.

W dużym skrócie jest to jedna, z najbardziej zaawansowanych technologicznie ofert hostingowych dostępnych na rynku, do tego często są promocje i naprawdę ciekawy Program partnerski.

Jeśli chodzi o ewentualne problemy/minusy - korzystam zbyt krótko z usług, żeby powiedzieć cokolwiek więcej. W sieci raczej będzie problem ze znalezieniem negatywnych opinii na temat MyDevil i nie bez powodu. Dla niektórych mankamentem może być brak możliwości zakupu od nich bezpośrednio domen(osobiście wszystkie i tak trzymam w jednym miejscu i dla mnie to żaden problem ale spotkałem się z opiniami, że "jak już kupować, to w pakiecie"). Zauważyłem też okazjonalne "przymulenia" w czasie instalacji/zarządzania pluginami w WordPressie(również na czystych instalacjach) ale jeszcze nie miałem okazji dokładnie zbadać z czego to wynika, także nie zaliczam tego w żaden sposób jako "fakt" względem usług hostingowych.


Podsumowanie - oferty hostingowe; co, dlaczego i jak

Dlaczego lista jest taka skromna? - bo nie ma powodu, aby rozszerzać ją o podobne oferty w mniej korzystnych cenach. Poza tym na liście znajdują się wyłącznie hostingi, z których miałem okazję korzystać, więc jestem w stanie cokolwiek o nich powiedzieć.

Dlaczego na liście nie ma największych dostawców hostingów YYY, ZZZ, ZYX(nazwy celowo zmienione) - ponieważ nie jestem w stanie ich polecić z czystym sumieniem. Że największy niestety nie znaczy, że najlepszy. Opinie na temat hostingów nie znajdujących się na liście w większości przypadków znajdziecie na google lub np. forum webhosttalk.

* Pisałeś, że problemem może być MySql w wersji 5.5, co to oznacza? - pomijając kwestie optymalności, bezpieczeństwa i szybkości to dla zwykłego usera oznacza to również problemy w czasie migracji z baz stawianych na 5.7 do 5.5. Oczywiście możliwe jest stworzenie odpowiedniej reguły zgodności lub konwersja kodowania, jednak jest to po prostu następny problem. No i jakby nie było stabilny MySQL w wersji 5.7+ jest dostępny od prawie dwóch lat.

No dobra ale nie odpowiedziałeś na najważniejsze pytanie: "jaki wybrać hosting?" - celowo. Na liście znajdują się zarówno opcje budżetowe jak i optymalne, w zasadzie najprościej będzie wybrać opcję patrząc najpierw na budżet i to, co mamy zamiar "stworzyć", potem wystarczy już tylko porównać specyfikacje ofert.